Britse gezondheidscampagnevoerders dreigen met rechtszaak over NHS-deal met Trump
Patiëntenorganisaties in het Verenigd Koninkrijk dreigen de Britse regering voor de rechter te slepen over een akkoord met de Trump-administratie dat de regels voor medicijnprijzen bij de NHS wijzigt. De zaak raakt aan een kernpijler van het Brits-Amerikaanse handelsakkoord.
Gezondheidsorganisaties Just Treatment en Global Justice Now hebben de nieuwe Britse minister van Volksgezondheid James Murray een brief gestuurd waarin ze dreigen met een juridische procedure als de regering niet terugkomt op recente wetgeving over medicijnprijzen. Die wetgeving werd stilletjes aangenomen als onderdeel van afspraken met Washington.
Wat is er afgesproken?
In december sloot het Verenigd Koninkrijk een deal met de Trump-administratie: in ruil voor minstens drie jaar tariefvrije toegang tot de Amerikaanse farmaceutische markt, beloofde Londen meer te besteden aan nieuwe geneesmiddelen via de NHS. Concreet werd de drempelwaarde die gezondheidsinstituut NICE hanteert om te bepalen of een medicijn kosteneffectief genoeg is voor vergoeding, met 25 procent verhoogd.
Tegelijk kregen ministers via zogeheten secondary legislation — wetgeving met beperkt parlementair debat — nieuwe bevoegdheden om de NHS-uitgaven aan medicijnen te sturen. Dat raakt aan de onafhankelijkheid van NICE, dat juist was opgericht om vrij van politieke invloed te opereren.
Waarom de rechtszaak?
De campagnevoerders stellen dat de regering een grondwettelijke grens heeft overschreden. Een zo fundamentele wijziging van de rol van NICE had volgens hen via primary legislation moeten verlopen — een volwaardig parlementair wetgevingsproces met volledige controle door het Lagerhuis. "We geloven dat de gevolgde procedure onrechtmatig is, en we staan klaar om naar de rechter te stappen om NHS-patiënten en onze democratie te verdedigen", aldus directeur Diarmaid McDonald van Just Treatment.
Meer dan twintig parlementariërs, waaronder voormalig schaduwminister van Financiën John McDonnell, ondertekenden eerder al een brief aan de regering met het verzoek om de effectbeoordeling van de deal openbaar te maken en een parlementair debat toe te staan. "We maken ons ernstig zorgen dat de regering haar belofte breekt om de NHS buiten een handelsdeal met Trump te houden", stond in die brief.
Wat nu?
De regering wordt verwacht binnen enkele dagen te reageren op de brief van de organisaties. Als dat antwoord niet volstaat, kondigen de campagnevoerders een judicial review aan — een rechterlijke toetsing van de manier waarop ministers deze beslissing hebben genomen.
Een rechter die de regering in het ongelijk stelt, zou Londen kunnen dwingen om alsnog volledige parlementaire wetgeving aan te vragen. Dat zou een politieke strijd ontketenen over de vraag of de Labourregering de NHS heeft ingeruild voor een handelsakkoord met Trump — een gevoelig thema dat de partij al jaren als kernpunt van haar identiteit beschouwt.
