Canada versterkt Arctische defensiebanden met Noordse landen na Trumps dreigementen
Nu Donald Trump dreigt Groenland te annexeren en Rusland zijn militaire aanwezigheid in het Arctisch gebied uitbreidt, slaan Canada en de Scandinavische landen de handen ineen. Premier Mark Carney wil af van de afhankelijkheid van Washington en bouwt nieuwe allianties met 'middelgrote mogendheden'.
Sinds de hernieuwde dreigementen van de Amerikaanse president Donald Trump om Groenland in te lijven, zoeken Deense en Groenlandse autoriteiten nadrukkelijk toenadering tot Canada. Concreet willen ze een eigen versie opzetten van de Canadese Rangers — een reserveeenheid die het hele jaar door aanwezig is in de onherbergzame Arctische gemeenschappen van Canada.
"De retoriek vanuit het Witte Huis heeft de pogingen versneld om het idee te weerleggen dat Arctische gemeenschappen de VS nodig hebben om hen te redden", zegt Whitney Lackenbauer, ere-luitenant-kolonel bij de Rangers en Arctisch expert aan de Trent University in Ontario. Hij sprak met persbureau Reuters tijdens een recente sneeuwscooterreis van 5.000 kilometer door het Arctisch gebied.
Nieuwe allianties tussen 'middelgrote mogendheden'
De versterkte defensiesamenwerking tussen Canada en de vijf Noordse landen — Denemarken, Finland, IJsland, Noorwegen en Zweden — maakt deel uit van een bredere strategie van premier Mark Carney. Hij wil allianties smeden tussen wat hij "middelgrote mogendheden" noemt, nu de VS als minder betrouwbare partner worden beschouwd.
In maart kwamen Canada en de Noordse landen overeen de samenwerking op het gebied van militaire inkoop te verdiepen en de defensieproductie op te voeren. Dat moet helpen bij het aanpakken van veiligheidsdreigingen, waaronder cyberaanvallen. Ook opende Canada in februari een consulaat in Nuuk, de hoofdstad van Groenland.
De Deense premier Mette Frederiksen verwoordde de gedeelde ambitie tijdens de Canadees-Noordse top in Oslo in maart: "We moeten iets nieuws bouwen, en dat moet een wereldorde zijn die gebouwd is op de waarden die wij vertegenwoordigen."
Rusland als grootste bedreiging
Carney stelt dat de grootste dreiging in het Arctisch gebied van Rusland komt. Moskou heeft er veruit de meeste militaire bases, terwijl China de afgelopen jaren zijn aanwezigheid in het grondstoffenrijke gebied heeft vergroot, grotendeels in samenwerking met Rusland. Klimaatverandering maakt het Arctisch gebied bovendien steeds toegankelijker, wat de strategische waarde ervan verder vergroot.
Historisch gezien behoorde Canada tot de landen met de laagste investeringen in Arctische verdediging. Vorig jaar haalde Canada voor het eerst de NAVO-norm van 2 procent van het bruto binnenlands product voor defensie — circa 63 miljard Canadese dollar — na herhaaldelijk aandringen van Trump.
De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Anita Anand benadrukt dat de samenwerking met de VS via NORAD (het gezamenlijk lucht- en ruimteverdedigingscommando) van cruciaal belang blijft. Tegelijkertijd zet Canada in op nieuwe verbanden. Zo werd de Finse president Alexander Stubb in april ontvangen in Ottawa — het eerste bezoek van een Finse president aan Canada in twaalf jaar — en werden meerdere overeenkomsten over Arctische samenwerking getekend.
Arctisch expert Rob Huebert van de Universiteit van Calgary waarschuwt dat samenwerking met de VS onmisbaar blijft voor daadwerkelijk militair optreden: "Als het gaat om oorlogvoering, betekent dat samenwerken met het Amerikaanse leger." Maar hij erkent dat Trumps beleid Canada wél heeft aangezet tot meer engagement met de Noordse NAVO-partners. "Tot voor kort was Canada's deelname aan NAVO-oefeningen in het Arctisch gebied erg symbolisch. Maar plotseling, door Trump, besluiten we dat we beter iets met de Noordse landen kunnen doen."
