Code Noir op weg naar afschaffing na unaniem commissievote in Nationale Assemblee

Een eerste stap naar een definitieve afschaffing. De leden van de commissie voor wetgeving hebben woensdag 20 mei unaniem gestemd voor de afschaffing van de Code Noir en alle teksten die de slavernij hebben gereglementeerd, nooit formeel afgeschaft na 1848.

Emmanuel Macron zal donderdag het wetsvoorstel ter sprake brengen tijdens een ontvangst in de Elysée, ter gelegenheid van de 25e verjaardag van de aanneming van de wet die de slavenhandel en slavernij erkent als misdaad tegen de menselijkheid, in aanwezigheid van Christiane Taubira, die ook het woord zal nemen, aldus de Elysée. Het wetsvoorstel van de afgevaardigde (Guadeloupe, Libertés, indépendants, outre-mer et territoires, LIOT) Max Mathiasin, mede ondertekend door afgevaardigden gaande van La France insoumise tot de Républicains, zal op 28 mei in de Hemicyclus worden behandeld tijdens de dag die is voorbehouden aan de LIOT-groep.

De bepalingen van de Code Noir, naam gegeven aan een geheel van koninklijke edicten daterend uit de 17e en 18e eeuw, «hebben de ontkenning van de menselijkheid georganiseerd van vrouwen, mannen en kinderen die tot slavernij werden gedwongen, vanwege hun afkomst en de kleur van hun huid, door hen gelijk te stellen aan roerende goederen en hen te onderwerpen aan straffen van uiterste gewelddadigheid», herinnerde de heer Mathiasin. Ondanks de afschaffing van de slavernij in 1794 en vervolgens in 1848, «blijven deze teksten aanwezig in de schaduw van ons recht», want «ook al vinden zij geen toepassing meer», zijn zij nooit «uitdrukkelijk afgeschaft door de wetgever», legde hij uit.

De debatten in de commissie hebben de erfenissen van de Franse slavernij- en koloniale geschiedenis benadrukt, nog steeds zichtbaar door de aanhoudende ongelijkheden tussen de overzeese gebiedsdelen en het Hexagoon, evenals de discriminatie die zwarte mensen ondervinden.

«Ik denk aan het schandaal van de chloordecoon op de Antillen, aan de toegang tot water op Mayotte (…). Ik denk aan de negrophobie die explodeert, aan deze jacht op negers in de Creuse, aan de racistische ontmenselijking van de 'insoumis'-burgemeester Bally Bagayoko op CNews en elders», somde de afgevaardigde (Seine-Saint-Denis, LFI) Nadège Abomangoli op.

Aan hen die nog «zouden twijfelen» dat «deze wetgeving vandaag gevolgen heeft», getuigde de socialistische verkozene Béatrice Bellay, vertegenwoordigster van het 3e kiesdistrict van Martinique, er anderhalf jaar over te hebben gedaan om een te huren appartement in Parijs te vinden, ondanks haar status als afgevaardigde.

Een artikel van de tekst bepaalt dat de regering een rapport uitbrengt over het koloniale recht en de langetermijngevolgen ervan, maar ook over de plaats die wordt toegekend aan de geschiedenis van de slavernij in de schoolprogramma's.