Ebola in Kongo: pas op voor de Afrika-klischees!

Het goede nieuws is dat de regeringen in de Democratische Republiek Congo en de buurlanden snel reageerden toen laboratoriumwaarden een nieuwe ebola-uitbraak bevestigden. De virusziekte is in West-Afrika bekend, zelfs in de afgelegen dorpen weten de bewoners hoe ze zich daartegen kunnen beschermen.

Het slechte nieuws is dat deze verwekker zich nu razendsnel verspreidt. Op dinsdag meldde het Congolese ministerie van Volksgezondheid 513 verdachte gevallen en 131 vermoedelijke sterfgevallen, slechts een dag eerder waren dat nog 336 verdachte gevallen en 88 sterfgevallen. Dat het om een zeldzame variant gaat waarvoor noch een vaccin noch een therapie bestaat, maakt de uitbraak nog gevaarlijker.

Onvermijdelijk wekken de berichten herinneringen op aan de catastrofale ebola-uitbraak van 2014 tot 2016 in Liberia, Guinea en Sierra Leone, waar meer dan 11.000 mensen stierven aan een infectie. Destijds stuurden de VS soldaten om verplegend personeel op te leiden en veldhospitalen op te zetten. Duitsland hielp bij het opzetten van een luchtbrug.

Ook nu is snelle internationale ondersteuning van cruciaal belang. De gezondheidssystemen op het continent zijn op veel plaatsen weliswaar veel beter uitgerust dan twaalf jaar geleden. Afrikaanse wetenschappers staan vooraan bij het onderzoek naar viusziekten. En de Africa CDC, het gezondheidsagentschap van de Afrikaanse Unie, trad al tijdens de coronapandemie naar voren als competent en bedachtzaam. Toch zijn zelfs rijke staten niet opgewassen tegen het alleen bestrijden van een grotere ebola-uitbraak — laat staan een wereldwijde verspreiding te stoppen.

Hoe gerechtvaardigd en belangrijk het ook is om alarm te slaan, op de achtergrond loert een ander gevaar: daar is het weer, het beeld van Afrika als continent van ziekten, crises en catastrofes, waarbij geen onderscheid wordt gemaakt tussen regio's of landen. Twaalf jaar geleden liep zelfs bij safariaanbieders in Zuid-Afrika de omzet terug vanwege ebola, terwijl Sierra Leone dichter bij Europa ligt dan bij Zuid-Afrika.

Terecht heeft de Wereldgezondheidsorganisatie de huidige ebola-uitbraak verklaard tot internationale gezondheidsnoodtoestand. Hopelijk brengt dat niet opnieuw 54 Afrikaanse landen in algemene verdenking van besmetting.