Meloni blockadeert private reddingsschepen in strijd tegen migratiedruk
Italië voert strengere regels in tegen private organisaties die migranten uit zee redden. Volgens een nieuw 'veiligheidspakket' kunnen reddingsschepen voor maanden de toegang tot Italiaanse wateren worden ontzegd.
In Libië, een land met vijf keer de oppervlakte van Duitsland en slechts zeven miljoen inwoners, houden zich naar schattingen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) ongeveer 940.000 migranten op. De meesten komen uit buurlanden als Egypte, Niger, Sudan en Tsjad, evenals uit Nigeria en Bangladesh. Naar schatting willen minstens 550.000 van hen bij gelegenheid de gevaarlijke overtocht over de Middellandse Zee naar Europa wagen.
Gezien de sterke bevolkingsgroei in Afrika, aanhoudende oorlogen en crises in het Midden-Oosten en de mondiale economische crisis is de migratiekwestie voor EU-landen onopgelost, hoewel er momenteel in de meeste van de 27 EU-lidstaten geen acute noodsituatie heerst. Eind april waarschuwden de regeringsleiders van Middellandse Zeelanden Griekenland, Italië, Malta en Cyprus in een gezamenlijk schrijven aan hun ambtgenoten op de EU-top op Cyprus voor een nieuwe migratiecrisis.
Om een chaotische situatie zoals in 2015 te voorkomen, toen miljoenen vluchtelingen uit Syrië, Afghanistan en Irak via Turkije en de Balkanroute naar de EU stroomden, is gecoördineerde actie nodig, aldus de vier ministers-president in hun brief.
Dat de Middellandse Zeelanden hun schrijven enkele weken voor de invoering van het nieuwe Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem (GEAS) op 12 juni hebben opgesteld, is een teken van aanhoudend wantrouwen in de doeltreffendheid van het GEAS. Italië onder minister-president Giorgia Meloni volgt een parallelle strategie: steun voor de Europese aanpak, maar aanvullend nationale maatregelen. Meloni wijst er fier op dat migratiebeleid van haar regering in het GEAS is opgenomen.
Dit betreft met name afspraken met Maghrebstaten Algerije, Libië en Tunesië om gezamenlijk migratie te bestrijden, verplichte procedures aan de EU-buitengrenzen, en mogelijke overbrenging van asielzoekers uit veilige landen naar derde landen (Albanië-model). Ook de afspraak over een EU-brede lijst van veilige herkomstlanden – naast Egypte, Bangladesh, India, Colombia, Marokko en Tunesië zijn dit zes Westbalkanlanden en Georgië – beschouwt Meloni als eigen succes.
Anderzijds heeft de regering in Rome op 24 april als onderdeel van haar zogenaamde veiligheidspakket verdere verscherpingen van het nationale migratiebeleid vastgesteld. Hieronder valt de maatregel om private reddingsorganisaties voor maanden de toegang tot Italiaanse territoriale wateren te ontzeggen, als zij zich niet aan de instructies van de autoriteiten houden. Dit omvat het voorschrift om na één reddingsoperatie in de Middellandse Zee onmiddellijk naar de door de autoriteiten aangewezen – en vaak ver van de inzet verwijderde – Italiaanse haven te varen, in plaats van verder migranten op te nemen tot volledige capaciteit.
Mocht de regering in Rome echter een acute noodsituatie vaststellen vanwege terreurbedreiging of pandemie, alsmede door grote evenementen of buitengewone migratiedruk, dan kunnen reddingsschepen ook zonder niet-naleving van voorschriften de toegang tot Italiaanse havens worden ontzegd. Met deze 'zeeblokkade' kan de activiteit van private reddingsorganisaties effectief worden stilgelegd.
