Meloni dringt bij Von der Leyen aan op uitzondering EU-begrotingsregels voor energiecrisis
De Italiaanse premier Giorgia Meloni heeft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in een brief gevraagd om energie-uitgaven vrij te stellen van de Europese begrotingsregels. De energiecrisis als gevolg van de oorlog in Iran en stijgende prijzen maken dat noodzakelijk, betoogt Meloni — maar Brussel wil niet meegaan.
Italiaans premier Giorgia Meloni zet druk op de Europese Commissie om de EU-begrotingsregels te versoepelen, zodat overheden de economische klap van de oorlog in Iran en sterk gestegen energieprijzen beter kunnen opvangen. In een brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen — maandag uitgelekt via de Italiaanse krant Corriere della Sera — vraagt Meloni om investeringen en noodmaatregelen in het kader van de energiecrisis vrij te stellen van het Stabiliteits- en Groeipact. Dat pact verplicht EU-lidstaten hun begrotingstekort onder de drie procent van het bbp te houden.
"De crisis in het Midden-Oosten en de spanningen in de Straat van Hormuz, die zich optellen bij de gevolgen van de Russische agressie in Oekraïne, hebben al zeer zware en vaak asymmetrische effecten op energieprijzen en de kosten voor gezinnen en bedrijven", schrijft Meloni in de brief. Ze pleit voor een zogenoemde 'carve-out' voor energiekosten, vergelijkbaar met de al bestaande uitzondering voor defensie-uitgaven. "We moeten de politieke moed hebben om te erkennen dat energiezekerheid vandaag ook een Europese strategische prioriteit is", aldus de premier.
Meloni voegt daaraan toe dat Italië moeite zou hebben om deelname aan het Europese defensiefinancieringsprogramma SAFE te rechtvaardigen, als Brussel voor energieuitgaven geen vergelijkbare flexibiliteit toestaat. Rome wil dat de bestaande 'nationale vrijwaringsclausule' — momenteel gekoppeld aan defensie-investeringen — tijdelijk wordt uitgebreid naar noodmaatregelen op energiegebied.
De oproep van Meloni komt op een financieel moeilijk moment. Vorige maand bevestigde het Europese statistiekbureau Eurostat dat het Italiaanse begrotingstekort in 2025 de EU-regels heeft overschreden. Bovendien leed Meloni onlangs een grote politieke nederlaag bij een referendum over justitie, en liggen haar coalitie en de centrum-linkse oppositie in de peilingen vrijwel gelijk met het oog op een verkiezingsjaar.
Sinds de oorlog in Iran op 28 februari uitbrak na gezamenlijke Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iraanse doelen, worden Europese landen geconfronteerd met sterk gestegen energieprijzen, zorgen over gastoevoer, verstoringen bij raffinaderijen en krimpende voorraden vliegtuigbrandstof. Ongeveer twintig procent van de mondiale olietoevoer passeert via de Straat van Hormuz.
Brussel toont zich vooralsnog onbuigzaam. Eerder dit jaar wees de Commissie een verzoek van Oostenrijk, Duitsland, Italië, Portugal en Spanje af om een 'windfall tax' in te voeren op energiebedrijven die profiteren van de oorlog. Zondag liet een woordvoerder van de Commissie weten dat Brussel de nationale vrijwaringsclausule "niet tot de beschikbare opties rekent", omdat het wil vasthouden aan "een kader van fiscaal verantwoorde begrenzingen".
