Oekraïne-oorlog escaleert naar gevaarlijker fase met luchtcampagnes
Met de oorlog in Iran die de wereldeconomie destabiliseert, leek de oorlog in Oekraïne uit de aandacht verdwenen. Echter, recente ontwikkelingen duiden erop dat de oorlog escaleert naar een gevaarlijker en zeer volatiele fase.
In mei 2026 lanceerden Rusland en Oekraïne, met grondoperaties in een impasse en vooruitgang stilgevallen aan beide zijden, grootschalige luchtcampagnes tegen elkaar. Beide zijden begonnen elkaars civiele infrastructuur te bombarderen. Oekraïne intensiveerde zijn dronevallen om diep in Russisch grondgebied toe te slaan en richttte zich op Russische economische doelwitten, met name oliebatterijen zoals de installaties van Ilsky en Novoshakhtinsk, evenals militaire logistieke hubs.
Volgens berichten helpen Europese naties Oekraïne met co-ontwikkeling en massaproductie van lange-afstandsraketten en aanvalsdrones, onder meer via gezamenlijke ondernemingen. Op 21-22 mei raakten Oekraïense aanvallen een onderwijscomplex in de stad Starobilsk (in de door Rusland bezette Luhansk Oblast), waarbij 21 mensen (vooral jonge meisjes) omkwamen en 44 anderen gewond raakten. Ter vergelding lanceerde Rusland een van zijn felste drone- en raketaanvallen op meerdere steden in Oekraïne, waarbij civiele infrastructuur werd beschadigd en minstens vijf mensen omkwamen terwijl meer dan honderd anderen gewond raakten.
Russische autoriteiten hebben ook openlijk gedreigd aanvallen op Kiev te intensiveren. Op 29 mei trof een drone een gebouw in de Roemeense stad Galati, wat wordt gezien als een schending van het NAVO-luchtruim. Rusland ontkent verantwoordelijkheid. Deze ontwikkeling werpt echter de mogelijkheid open dat de NAVO in de oorlog betrokken raakt.
De situatie is zo verslechterd dat een noodvergadering van de VN-Veiligheidsraad werd bijeengeroepen, waar VN-secretaris-generaal António Guterres waarschuwde dat het conflict risico loopt om "buiten controle" uit de hand te lopen en riep op tot onmiddellijke deëscalatie en een volledig en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren.
De drone- en raketaanvallen zijn echter voortgegaan en op 1-2 juni lanceerde Rusland opnieuw een massieve nachtelijke aanval op meerdere locaties in Kiev en Dnipro, waarbij de VN-Missie voor Mensenrechtentoezicht in Oekraïne (HRMMU) meldde dat deze aanval minstens 22 burgers doodde en 145 anderen verwondde. Deze verschuiving naar lange-afstandsoorlogen heeft dus geleid tot een toename van collaterale schade en burgerdoden.
Bovendien vond op 31 mei een droneanval plaats op de door Rusland bezette kerncentrale Zaporizhzhia, wat het risico op een nucleair ongeluk verhoogt. Oekraïne ontkent verantwoordelijkheid. Echter, voormalig Russisch president Dmitri Medvedev waarschuwde dat Ruslands reactie verder kan gaan dan Oekraïne.
Rusland heeft nog steeds het voordeel van middelen en mankracht: het blijft het conflict omschrijven als een 'speciale militaire operatie' en heeft niet alle beschikbare mankracht opgeroepen, wat het kan doen als het conflict eindelijk als 'oorlog' verklaart. Zowel Rusland als Oekraïne volgen op dit moment dezelfde tactiek: maximaal leed toebrengen aan de andere kant om in een sterkere onderhandelingspositie te zijn als en wanneer formele diplomatieke discussies beginnen.
De door de VS geleide vredesgesprekken zijn momenteel vastgelopen. De drietalige gesprekken tussen de VS, Rusland en Oekraïne in Genève in februari 2026 en daaropvolgende discussies in de VAE hebben geen diplomatieke doorbraken opgeleverd. Hoewel Rusland heeft gezegd open te staan voor gesprekken, maakt zijn maximalistisch standpunt enig akkoord met de door Zelensky geleide regering onmogelijk. Rusland eist erkenning van zijn soevereiniteit over de geannexeerde gebieden Krim, Donetsk, Luhansk, enz., samen met een strikte beperking van de omvang en capaciteit van de Oekraïense strijdkrachten en een juridisch bindend commitment dat NAVO-troepen nooit in
