Poetins bots proberen Armeense verkiezingen te beïnvloeden met nep-berichten
Nikol Paschinjan zou kanker hebben en slechts maanden te leven hebben; een vliegtuig uit Frankrijk zou komen voor evacuatie; Oekraïense oligarchen zouden hem 20 miljoen euro hebben gegeven. Dit zijn allemaal nepnieuws-berichten van het pro-Russische bot-netwerk 'Matrjoschka', onderdeel van een recordgolf desinformatie voorafgaand aan de Armeense parlementsverkiezingen op 7 juni.
Dit voorbeeld van het Zuid-Kaukasische land laat zien hoe Russische invloedoperaties werken, die ook op andere landen gericht zijn – onder meer op Duitsland.
'Matrjoschka' verspreidt sinds 2023 met name op het platform X en via Telegram vervalste korte clips. Zij imiteren doorgaans materialen van bekende media en organisaties, leggen prominenten en professoren nooit gedane uitspraken in de mond die met kunstmatige intelligentie zijn gemaakt. Tot vrijdag hebben activisten van het project Antibot4Navalny, dat ooit ontstond in de strijd tegen desinformatie over de Russische anti-corruptieactivist, al 435 van deze werken van dit bot-netwerk gevonden die zich op de Armeense verkiezingscampagne richten, aldus een vertegenwoordiger van de groep tegenover de FAZ.
Dat is al meer dan tijdens de parlementsverkiezingen in de Republiek Moldavië eind september vorig jaar, waarbij Antibot4Navalny 409 'Matrjoschka'-clips documenteerde. En elke werkdag komen er doorgaans vijf tot tien, soms tot twintig bij. Bovendien begon de Armenië-campagne eerder dan andere: in juni vorig jaar werd Paschinjan voor het eerst het doelwit van 'Matrjoschka', op 7 oktober en dus 243 dagen voor de stemming begonnen, volgens Antibot4Navalny, de nep-berichten met betrekking tot de verkiezing. In Moldavië was het slechts 168 dagen voorafgaand geweest.
De activisten hebben het netwerk naar de meerlagige Russische pop genoemd omdat 'Matrjoschka's nepnieuws op verschillende platforms circuleert; één account publiceert een clip, anderen verspreiden deze verder. De bots zijn op veel terreinen actief, probeerden onlangs bijvoorbeeld Europeanen bang te maken met nep-berichten over een hantavirus-epidemie. De vertegenwoordiger van Antibot4Navalny legt uit dat met betrekking tot Armenië steeds Paschinjan wordt gediskrediteerd, in de afgelopen weken bovendien zijn partij 'Burgercontract'.
Bij 'Matrjoschka' ging het aanvankelijk erom Paschinjan te beschuldigen van corruptie, sterke kalmerende middelen te nemen of de genocide op Armeniërs in het Osmaanse Rijk tijdens de Eerste Wereldoorlog te verzwijgen. In de herfst werd Paschinjan vervolgens beschuldigd van 'Armenië's culturele code te vernietigen' en het land 'niet-traditionele waarden van tolerantie op te leggen'. Daarnaast kwamen daar met kunstmatige intelligentie gegenereerde afbeeldingen bij die Paschinjan in vernederende poses voor de Azerbeidzjaanse machthebber Ilham Alijiev en de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan tonen. Sinds begin maart verspreiden de 'Matrjoschka'-bots clips erover dat Paschinjan na de verkiezing een oorlog met Rusland zal ontketenen, als tegenpreuk voor hulp uit Frankrijk.
Het bot-netwerk reageert ook op werkelijke ontwikkelingen: in de Verenigde Staten riepen in april de Democratische senatrice Jeanne Shaheen en haar Republikeinse collega Thom Tillis de IT-bedrijven Meta en Google in een brief op meer te doen om Russische desinformatie vóór de parlementsverkiezingen in Armenië tegen te gaan.
