Rwanda-Rusland nucleair akkoord onderstreept verschuivende machtsverhoudingen in Afrika

Terwijl Moskou zijn aanwezigheid op het continent verdiept, worden Washington en andere westerse machten steeds vaker gezien als inconsistente partners, wat ruimte biedt aan landen als Rwanda om nieuwe allianties te verkennen.

De overeenkomst werd op 19 mei ondertekend op de Nuclear Energy Innovation Summit in Kigali, waar Rwandas regering zijn ambitie benadrukte om een regionaal centrum voor technologie, innovatie en geavanceerde gezondheidszorg te worden.

De Memorandum of Understanding (MoU) dekt nucleaire geneeskunde en bredere samenwerking op het gebied van gezondheid en nucleaire wetenschap, inclusief mogelijke onderzoeksreactorprojecten en trainigsprogramma's.

Rwandese regeringsvoorsprekster Yolande Makolo vertelde Al Jazeera dat haalbaarheidsonderzoeken aan de gang zijn voor een op kleine modulaire reactoren (SMR) gebaseerde faciliteit en een Centrum voor Nucleaire Wetenschap en Technologie.

"Naast het Russische bedrijf Rosatom ondertekende Rwanda ook MoU's met de Amerikaanse regering over civiele nucleaire samenwerking, evenals overeenkomsten met bedrijven uit Zuid-Afrika en Oostenrijk," zei Makolo, waarbij hij Kigali's strategie van het betrekken van meerdere internationale partners benadrukte.

Het voorgestelde centrum zou uiteindelijk een onderzoeksreactor, laboratoria, trainingsvoorzieningen en nucleaire geneeskundige infrastructuur huisvesten, hoewel het plan nog in een vroeg stadium verkeert. Vooralsnog stuurt Rwanda studenten naar Rusland voor nucleaire ingenieursprogramma's, wat de basis legt voor binnenlandse technische capaciteit.

Westerse invloed in Afrika, lang geworteld in hulp, ontwikkelingscreditering en veiligheidssamenwerking, staat voor nieuwe uitdagingen. Sommige Afrikaanse regeringen stellen in twijfel of buitenlandse partners betrouwbaar zijn wanneer beleidssprioriteiten tussen besturen verschuiven.

Rusland heeft snel geprofiteerd van deze onzekerheid, door een beleid van niet-inmenging en respect voor soevereiniteit te promoten, een boodschap die aanslaat bij leiders gefrustreerd door vermeende westerse druk.

"Rusland profiteert van verzwakkende percepties van westerse consistentie," zei professor Macharia Munene, specialist in diplomatie en internationale betrekkingen. "In de ogen van sommige Afrikaanse leiders is Moskou's benadering voorspelbaarder: je krijgt investeringen en training zonder voorwaarden."

Rusland's nucleaire uitbereiding maakt deel uit van een bredere strategie om zijn invloed op het continent uit te breiden, met overeenkomsten naar verluidt ondertekend in landen als Egypte, Ethiopië, Nigeria, Ghana en Zuid-Afrika. Veel van deze deals betreffen Rosatom, het staatsnucleaire agentschap dat centraal staat in Moskou's technische en diplomatieke offensief.

Tegelijkertijd betekenen Chinas groeiende economische voetafdruk en de veiligheidssamenwerking van de Verenigde Staten in Kenia, Oeganda, Ethiopië en Djibouti, thuis van de grootste Amerikaanse militaire basis in Afrika, dat Afrika steeds meer een schaakbord van concurrerende machten is.

Rwanda is bekritiseerd vanwege mensenrechten, inclusief beschuldigingen van het richten op journalisten en oppositiefiguren. De betrekkingen met de VS zijn gespannen, met Washington die Kigali beschuldigt van steun aan de M23-rebellengroep in het oosten van de Democratische Republiek Congo, een belangrijk brandhaard in regionale machtsverhoudingen.

Toch frameert Rwanda zijn engagement met Moskou grotendeels rond technologie, training en investeringen in plaats van politiek. Het nucleaire akkoord gaat niet om onmiddellijke elektriciteitsopwekking maar lijkt gericht te zijn op langetermijnuitbouw van capaciteit.

"Rwanda zal nog steeds meerdere bilaterale partners kunnen balanceren," zei Beverly Ochieng, senior analist bij Control Risks. "Deze deal komt naast een gezondheids-MoU met Rusland en defensiegesprekken met Frankrijk. Rwanda compartimenteert partnerschappen om zijn prioriteiten te dienen."

De strategie van president Paul Kagame is duidelijk: sterke banden behouden met de VS, China, Europa, en