Van Auto-Beatnik tot AI-slop: de lange prehistorie van door machines gegenereerde tekst
Merriam-Webster riep 'slop' uit tot woord van 2025, maar de angst voor machinaal geproduceerde rompertekst gaat terug tot de jaren vijftig — en eigenlijk nog veel verder. Een uitgebreid essay in The New Yorker reconstrueert hoe de koude oorlog, de computerwetenschappen en de literatuurtheorie samen de textpocalyps hebben uitgevonden.
In 1962 kondigde een programmeur bij het Californische defensiebedrijf Librascope trots aan dat 'een computer geprogrammeerd kan worden om betekenisvolle en relevante zinnen te schrijven in correct Engels.' Zijn machine, de vacuümbuizen-computer LGP-30, produceerde regels als Communism is more porcelain than albino gold en Was Milo mewling thrilling radishes? Hij doopte het programma de Auto-Beatnik, en zette de output als vrije poëzie. De Londense Daily Mirror schreef dat het 'beter is dan de meeste dingen die in avant-gardetijdschriften worden gepubliceerd.'
In een uitgebreid cultureel essay in The New Yorker traceert historica en journalist Jill Lepore de lange voorgeschiedenis van wat nu AI-slop heet. 'Slop' werd door Merriam-Webster uitgeroepen tot woord van 2025, en het begrip omschrijft de vloed van machinaal gegenereerde tekst die het internet overspoelt. Digitaal marketingbureau Graphite schatte dat tegen de herfst van 2024 machines ongeveer de helft van alle Engelstalige artikelen online schreven — waar dat voor ChatGPT nog meer dan 98 procent menselijk was.
Babbage, tarotkaarten en de Plot Robot
Het idee van mechanisch geproduceerde tekst is veel ouder. Achttiende-eeuwse briefschrijfgidsen boden invulsjablonen voor condoleances en aanbevelingsbrieven. Halverwege de negentiende eeuw, overspoeld door goedkope periodieken en romans, fantaseerden commentatoren al over een 'New Magazine Machine' en een 'Book-Making Machine' als literaire opvolgers van Charles Babbage's Analytical Engine. In 1931 adverteerde een zekere Wycliffe A. Hill met zijn 'Plot Robot', een kartonnen getallenwiel waarmee je naar eigen zeggen 10.494.360 unieke verhaallijnencombinaties kon maken.
Christopher Strachey en de liefdebrieven van de computer
De echte robotschrijver trad aan in 1953, toen wiskundige Christopher Strachey — neef van Bloomsbury-schrijver Lytton Strachey — een programma schreef dat liefdesbrieven genereerde op de Manchester University Computer. 'My sympathetic affection beautifully attracts your affectionate enthusiasm,' typte de machine. Stracheys doel was ironisch: hij wilde spotten met journalisten die computers 'denkende machines' noemden. Zijn programma, zei hij zelf, was 'almost childishly simple.'
Datzelfde jaar publiceerde Roald Dahl het verhaal The Great Automatic Grammatizator, over een ingenieur die zijn baas overtuigt geld te verdienen met een computer die goedkope, slechte verhalen produceert. 'We'll undercut every writer in the country! We'll corner the market!' Dahl laat het verhaal eindigen met de mededeling dat inmiddels de helft van alle Engelstalige fictie door de machine is geproduceerd. 'Does this surprise you? I doubt it. And worse is yet to come.'
Koude Oorlog als bakermat van AI
Het essay betoogt dat AI-slop een product is van de Koude Oorlog. Computers werden ingezet voor signaalsverwerking — het zoeken naar patronen in radioberichten en kranten van de vijand. Dat machines ook konden leren schrijven was een bijproduct. In de jaren vijftig en zestig floreerde experimentele computerpoëzie: de Duitse wiskundige Theo Lutz genereerde gedichten op een Zuse Z22 met willekeurige woorden uit Kafka's Het Kasteel. De Britse taalfilosoof Margaret Masterman produceerde met haar collega 'computerized Japanese haiku'. Italo Calvino droomde in zijn lezing Cybernetics and Ghosts uit 1967 over een 'echte literatuurmachine' die zelf de behoefte zou voelen om chaos te produceren.
Die droom is nooit uitgekomen, stelt het essay. Tekst van grote taalmodellen is 'derivative, average, predictable. It is language without a mind.' Filosoof Leif Weatherby van NYU stelt dat taal en rede door AI radicaal van elkaar zijn losgekoppeld, en dat er nu 'een theorie van betekenis zonder intelligentie' nodig is. Taal onderscheidt mensen niet langer van machines.
De textpocalyps
Literatuurcriticus Matthew Kirschenbaum waarschuwt voor een naderende 'textpocalyps' waarbij door mensen geschreven teksten zeldzaamheden worden, als daguerreotypen aan de muur. YouTube staat vol met slop, Reddit is ermee bedekt, Facebook bestaat er grotendeels uit. Een recent viraal TikTok-fenomeen was 'Fruit Love Island', een volledig AI-gegenereerde versie van het realityprogramma Love Island met pratend fruit als personages.
Het essay eindigt met een oproep: er is nog geen taal voor wat er gebeurt, en nog geen adequate theorie van AI-slop. 'We do not have language yet for this twist in our plot,' citeert Lepore Weatherby. 'But shouldn't we be writing it? Because, so far, that plot is slop.'
