‘Extreemrechts geweld bereikt ook de kínderen in azc’s’

Ook kinderen die in azc's wonen krijgen het extreemrechtse geweld tegen asielopvang mee, ziet columnist Milouska Meulens tijdens een voorleesmiddag. Hun zorgen en angsten worden niet weggenomen, maar juist gevoed door 'bezorgde burgers'. 'In een azc op bezoek gaan zou veel brandstof voor de relschoppers wegnemen.'

Op weg naar het azc verviel de twijfel me. Heb ik genoeg stiften, kleurig plakband en tekenvellen voor alle kinderen? Had ik niet iets leukers kunnen verzinnen dan een namen-workshop? Ben ik wel de juiste persoon hiervoor? Vragen, vragen, anderhalf uur rijden gevuld met vragen.

Bij aankomst voegde verlegenheid zich bij haar zusje onzekerheid. Daar stond ik dan toch, op de parkeerplaats van een industrieterrein. Het was schitterend weer, de eerste bijna zomerse lentedag van het jaar. Misschien zou er niemand komen opdagen.

Neem het ze eens kwalijk, dacht ik terwijl ik speurend naar de ingang langs het enorme pand liep. In de spiegelende ramen vond ik mezelf er nogal naïef uitzien in mijn feestelijke glitterbroek. Het was slimmer geweest om iets zwarts aan te trekken waar je stiftvlekken niet op zou zien, iets ouds dat vies mocht worden of in ieder geval iets minder opvallends.

Vorig jaar had ik me aangemeld bij 'Een boek voor jou', opgezet door kinderboekenmaker Marit Törnqvist. Samen met Uitgeverij Querido publiceert de stichting een gelijknamige bloemlezing. Die komt uit in de zes meest gesproken talen in azc's en wordt verspreid over 150 opvanglocaties. Op de website zegt Törnqvist: 'In een tijd dat koude winden over Europa en de rest van de wereld waaien, voelt het als een voorrecht om met kracht iets moois neer te zetten voor kinderen die alles kwijt zijn.' Daar wil ik aan meedoen, dacht ik.

'De kinderen in het azc krijgen ook het nieuws mee'

De komst van azc-locaties gaat al jaren gepaard met nauwelijks bestrafte terreur, rellen en intimidatie. Mensen die in Nederland een veilig heenkomen hopen te vinden, krijgen te vaak te maken met onverholen haat. Wist ik al. Toch daagde het pas op de drempel van mijn eerste voorlees- en workshopmiddag: ook de kínderen waar ik zo te gast was, kregen het nieuws mee. Deels toch zeker. Op hun schermpjes zien ze de beelden, uit gesprekken vangen ze flarden op, in het NOS-Jeugdjournaal horen ze de leuzen en van de gezichten van hun ouders lezen ze reacties af. Ook al proberen de volwassenen in hun leven ze ongetwijfeld te beschermen, het geweld bereikt hen hoe dan ook, vanuit Loosdrecht, Hoofddorp, Zutphen, Uithoorn, Houten, Harderwijk en de andere gemeentes waar extreemrechts onder het mom van zorgen de straten inneemt.

De derde zuster diende zich aan bij de receptie. Schaamte. Diepe, diepe schaamte.

'Wij hebben hier ook blaadjes hoor', lachte de vriendelijke coa-medewerker die me kwam ophalen. Heleen, vrijwilliger van de stichting, voegde zich bij ons. Ze nam het pak papier van me over, toverde koffie tevoorschijn en stelde me in al haar ervaring gerust. Het zou goed komen.

We liepen achter de coa-medewerker aan naar de recreatieruimte: een hoge, lichte zaal. Bij de raamwand en op de tribunetreden zaten wat jongeren. Hangen, beetje kletsen, scrollen. Heel veel meer hebben zij en hun leeftijdgenoten niet om handen. Ook de kleintjes hebben weinig speelruimte in en om het gebouw. School, af en toe sportactiviteiten, meer niet. Terwijl ik me druk maakte over de opkomst, hadden de kinderen naar mijn bezoek uitgekeken.

Klokslag drie uur wervelde Danna van negen de zaal in. 'Mooie broek', zei ze, met ogen die net zo glommen als het kledingstuk waar ze bewonderend een hand over liet glijden. Nog voordat Heleen en ik goed en wel het knutselgerei over de tafels hadden verdeeld, hadden zich in de recreatieruimte zo'n twintig kinderen verzameld. De jongeren schoven toe en werkten vervolgens mee met concentratie en plezier.

Danna had zelf ook een naam bedacht: Daya. Een vogelvrij meisje, vertelde zij. Een vogelvrij meisje was heel sterk en kon alles doen. Daya klonk ook veel mooier dan Danna, vond ze. Ik begon te zien hoe belangrijk dit moment voor haar was. Dat ze mee kon doen, dat ze voor heel even – vogelvrij – kon ontsnappen, hoewel ze in een azc zit. Vogelvrij. Ja, daar zitten we op te wachten, dacht ik op dat moment.

Twee meisjes van een jaar of zeven zaten naast elkaar en maakten er iets bijzonders van. Ze fleuren stiften op papier of geplakte letters, gebruikten al het materiaal dat Heleen en ik hadden meegenomen. Concentratie, samenwerking, plezier. Twee jongetjes grepen naar alles wat glitterde. Ze willen de schittering in hun leven terug, voelde ik intuïtief, en daar is niets mis mee.

Na afloop vroeg een meisje: 'Kom je volgende week ook weer?' Dat moment trof me harder dan ik had verwacht.

Voor veel van deze kinderen zijn momenten van veiligheid en plezier kostbaar. Heel, heel kostbaar. Ze hebben hun thuis, hun vriendjes, hun school, hun toekomstplannen verloren. Ze zitten in azc's waar de muren grijs zijn, waar buiten de haat tegen hen toeneemt. En toch hebben ze de moed om te vragen of je volgende week terugkomt.

Ik dacht aan wat ik op de website van Törnqvist had gelezen. Inderdaad, in een tijd van koude winden voelt het als een voorrecht iets moois neer te zetten. Maar ook – en ik zeg het voorzichtig – zou het helpen als meer mensen eens een azc zouden bezoeken. Gewoon, met een volle tank, glitterbroek of niet. In gesprek gaan met de mensen daar, de kinderen zien. Want ja, deze kinderen zijn vogelvrij. Ze verdienen het om heel te worden gemaakt.