Hormuzstraat: de zeelieden die de 'slaven van de wereldhandel' werden
Duizenden zeelieden die sinds eind februari in de Persische Golf gestranded waren, kunnen eindelijk naar hun thuislanden terugkeren. Maanden lang volstonden zij met gerantsoeneerd drinkwater en voedsel, terwijl raketten en dronen boven hun hoofden voorbijvlogen.
De doorgang door de Hormuzstraat is in elk geval gedeeltelijk open. Duizenden zeelieden die sinds eind februari in de Persische Golf gestranded waren, kunnen eindelijk naar hun thuislanden terugkeren. Maanden lang volstonden zij met gerantsoeneerd drinkwater en voedsel, terwijl raketten en dronen boven hun hoofden voorbijvlogen. Door afweergeschut getroffen, explodereerden de projectielen in de lucht of bereikten tankschepen en haveninstallaties in de buurt. Sommige zeelieden kwamen om het leven.
Naar schatting zo'n 20.000 zeelieden waren betrokken, van wie velen waarschijnlijk getraumatiseerd zijn door hun ervaringen. Toch heeft de wereld hier opvallend weinig kennis van genomen. Dit terwijl zij degenen zijn die onze goederen en grondstoffen over de wereldzeeën vervoeren. De gevolgen van ontbrekende aardolie-, gas- en meststoffenleveringen waren bijna overal merkbaar. De tekorten maakten van de schepen en hun bemanning echter vooral een onderhandelingspion in de strijd tussen Iran en de VS over de controle van deze centrale zeestraat.
Het zware bestaan van zeelieden is echter niet begonnen met de Iraanse blokkade van de Hormuzstraat sinds eind februari. Belanghebbenden klagen al lange tijd over patronen van misbruik en uitbuiting in de zeevaart. Hier gaat het niet om de gebruikelijke lange weken op zee, ver weg van thuis. Volgens hen behoort het blijkbaar tot het dagelijkse werk dat lonen niet of te laat worden uitbetaald. Het aantal schepen en bemanningen die ter zee en in ver afgelegen havens in de steek worden gelaten, is in recente jaren sterk gestegen.
En zo wachten veel zeelieden die in de Perzische Golf vast zaten nog altijd op hun welverdiende loon. Hun contracten waren soms na al vele maanden op zee niet verlengd. Tegelijktijd vond zich meestal niemand die de kosten van terugvoering naar hun herkomstlanden op zich wilde nemen. Zeevartsunionisten spreken daarom van 'moderne slavernij'.
Bovendien komen de meeste zeelieden uit opkomende en ontwikkelingslanden in Azië en Afrika. Westerse media besteden echter minder aandacht wanneer de slachtoffers uit India, de Filippijnen of Somalië afkomstig zijn en niet uit Duitsland of Amerika. Voor grote delen van het wereldpubliek zijn de gestrande en omgekomen zeelieden niet veel meer dan bijzaken. Hun lot lijkt een beroepsrisico, ook al had natuurlijk niemand van hen verwacht in een oorlog meegesleurd te worden.
De rederijen dragen ook medeverantwoordelijkheid voor de misstanden en gebrek aan aandacht. Uit angst voor hun reputatie hebben velen hun werknemers verboden met de pers te spreken. Door op deze manier berichtgeving tegen te gaan, hebben zij zich zelf geschaad.
Zonder druk van de media zag immers niemand reden zich in te spannen voor redding van de zeelieden. De kans is verkeken om aandacht te vestigen op het lot van zeelieden en iets te doen tegen precaire levensomstandigheden. Want zodra de handel weer loopt, zal toch niemand meer aan de zeelieden denken.
