India herstelt Prambanan-tempel: waarom Indië aan het werk is aan Indonesië's grootste Shiva-tempel

In zijn toespraak zei premiermminister Modi: "De winden hier dragen de geur van cultuur, een geur die ons verbindt en die we op elk moment in de grond van India voelen." Het tempelcomplex ligt 17 km noordoost van de stad Yogyakarta.

De tempel uit de 10de eeuw bevat drie tempels gewijd aan de hindoeïstische drieëenheid – Lord Brahma, Vishnu en Shiva – en drie tempels voor hun 'vahanas' (voertuigen): de hamsa (zwaan) voor Brahma, de garuda (adelaar) voor Vishnu en de nandi (stier) voor Shiva. Het complex bevat reliëfs die scènes uit de Ramayana afbeelden. Als UNESCO-werelderfgoed erkend, omvat het complex twee groepen gebouwen – hindoeïstische tempels waaronder Prambanan en boeddhistische tempels waaronder Sewu met zijn vier paren reuzenachtige Dwarapala-standbeelden.

Het complex telt in totaal 508 stenen tempels van verschillende vormen en afmetingen, deels intact of in ruïnes, en herbergt zowel de grootste hindoeïstische als boeddhistische tempel in Indonesië. Onmiddellijk nadat Indonesië in 1945 onafhankelijk werd, begon de restauratie van de tempels, die door aardbevingen waren verwoest, en werd deze slechts in 1953 voltooid.

Gebouwd door Koning Rakai Pikatan naar verluidt om het naburige boeddhistische tempelcomplex Borobudur, gebouwd door Koning Shailendra in de 8de eeuw, te evenaren, heeft de Prambanan-tempel door de jaren heen verscheidene vulkaanuitbarstingen van de nabijgelegen Berg Merapi overleefd. Uitgebreid door de opvolgers van Rakai Pikatan, Koning Lokapala en Balitung MahaSambu van het Mataram-rijk, diende Prambanan als koninklijke tempel en werden de meeste religieuze ceremonies van de staat daar uitgevoerd.

Naast de hoofdtempel van Shiva zijn andere tempels gewijd aan Godin Durga als Mahishasura Mardhini en Dakshinamurti door de jaren heen gerestaureerd. Bas-reliëf-afbeeldingen van episodes uit de hindoeïstische puranas (Ramayana en Bhagawata), figuren zoals kinnaras, kolamakara, asura's en scènes van het sociale leven versieren galerijen rond de centrale kamer en de symmetrie en structuren van de tempels lijken op de architectuur van de Pallava-dynastie.

Inscripties in de Shiva-tempel tonen aan dat tijdens de constructie van de tempel een openbaar waterbouwproject werd ondernomen om de loop van een rivier te veranderen. Dit lijkt op de bouwtechnische stijl van tempelbouwers uit Zuid-Azië uit de periodes van de Chola- en Gupta-dynastieën en het Angkor Wat-complex in Cambodja. Bovendien zou de put in het midden van het complex tot de fundamenten van de tempel gaan, waar de as van Koning Erlangga (die in 1014 overleed) naar verluidt in een stenen kist is gedeponeerd – een gebruik dat ook in de Matrubhuteswara-tempel in Tiruvanamala wordt aangetroffen.