Le Pen en Farage gebruiken Trumps truc: schandaal ombuigen tot verkiezingsvoordeel
Marine Le Pen en Nigel Farage, twee belangrijke figuren van Europas populistische rechts, stonden deze week tegelijk voor een afrekening met wat zij 'het establishment' noemen. Le Pen werd schuldig bevonden aan verduistering van EU-gelden en moet een jaar een elektronische voetboeien dragen; Farage diende zijn ontslag in als parlementariër te midden van onderzoeken naar zijn financiële regelingen.
LONDEN — In een merkwaardig toeval stonden Marine Le Pen en Nigel Farage, twee grote figuren van Europas populistische rechts, deze week tegelijk voor een afrekening met wat zij graag 'het establishment' noemen.
Le Pen, de voorvechter van de Franse Nationaal Rallye-partij, werd dinsdag overdag schuldig bevonden aan verduistering van EU-gelden op een hoorzitting in beroep en werd bevolen gedurende een jaar een elektronische voetboei te dragen.
Een uur later diende Farage, de aanhanger van de Brexit wiens partij Reform UK in Britse opiniepeilingen vooroploopt, zijn ontslag in als parlementariër te midden van toenemende politieke en media-aandacht voor zijn eigen financiële regelingen en zijn vriendschap met een veroordeelde crimineel.
Maar in plaats van beschaamd van het toneel af te gaan — zoals conventionele politici zouden doen — draaiden zowel Le Pen als Farage zich om naar volledige verkiezingsmodus.
'Farage en Le Pen zijn twee zijden van dezelfde munt', vertelde Pieyre-Alexandre Anglade, parlementslid van de liberale Renaissance-partij van president Emmanuel Macron, aan POLITICO. 'Het is dezelfde ideologie. Het is duidelijk dezelfde politieke agenda.'
'Er zijn enorme overeenkomsten — in de manier waarop zij politiek bedrijven, in het afkeuren van het systeem waarvan zij beiden al lang deel uitmaken... en in het ondermijnen van instellingen en burgers tegen het democratische systeem opzetten', voegde hij toe.
Een paar uur na haar uitspraak lanceerde Le Pen haar campagne voor de Franse presidentsverkiezingen van volgende jaar, terwijl Farage zijn critici uitdaagde hem te verslaan in een vervroegde verkiezing in zijn kieskring, om het volk erover te laten beslissen of hij iets verkeerds had gedaan.
Centraal in beide hun strategieën staat het populistische playbook dat dramatisch werd ingezet door de Amerikaanse president Donald Trump in de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen van 2024: alle wangedrag ontkennen, een corrupte samenzwering van het establishment tegen hen en hun kiezers beschuldigen, en hopen dat de kiezers het eens zijn.
Het werkte voor Trump, wiens opiniepeilingen verbeaterden nadat hij voor de rechtbank werd gesleept, en hij won daarna de verkiezingen, waardoor hij de eerste veroordeelde misdadiger werd die naar het Witte Huis werd verheven.
Maar zal het ook in Europa werken?
De vraag is niet zuiver academisch: Frankrijk kiest over slechts tien maanden een nieuw staatshoofd, waarbij Le Pen in veel nationale peilingen nipt vooroploopt op mogelijke rivalen. Ook in het Verenigd Koninkrijk staat Farage's beweging op het punt de grootste kracht in het parlement te worden, wat hem de favoriet zou maken om premier te worden.
Een krachtig kenmerk van populistische campagnes in zowel de VS als Europa is deze framing van hun kandidaat of zaak als aan de kant van 'het volk', tegen een corrupte en eigenbelang-dienende elite. Zo liep het Brexit-debat in het Verenigd Koninkrijk een decennium geleden uit, mede dankzij Farage's retoriek. En het was afgelopen dagen opnieuw levendig zichtbaar in Londen en Parijs.
