Lukashenko: moeilijke bondgenoot voor Moskou
De Belarussische machthebber Aleksandr Lukashenko weet zich als trouw bondgenoot van Russisch president Vladimir Poetin voor te doen, terwijl hij hem tegelijkertijd regelmatig subtiel onder druk zet. Een recent interview aan Al Arabiya uit Dubai is daarvan het laatste bewijs.
In dat interview uit Lukashenko geen kritiek op Poetin. Maar zonder zich openlijk tegen de Russische president te verzetten, ondermijnt Lukashenko op veel punten diens verhalen over de oorlog tegen Oekraïne.
Lukashenko zegt dat niet alleen Oekraïne, maar ook Rusland tekort komt aan soldaten, en duidt – zonder het openlijk uit te spreken – aan dat Rusland de oorlog niet kan winnen. Poetin trok in het voorjaar van 2022 zijn troepen uit het noorden van Oekraïne terug om vrede mogelijk te maken, aldus Lukashenko. Dat is ook het officiële verhaal van het Kremlin. Maar Poetin liet zich daarbij weer eens bedotten – door het Vaticaan en de "joodse lobby", die in naam van Zelensky vrede hadden beloofd. Zo wil Poetin zeker niet gezien worden.
Een centraal thema van het interview is gericht op Oekraïne: die hoeft niets van Belarus te vrezen, zegt Lukashenko. Voor de angst die in Kiev regelmatig wordt geuit dat Rusland Oekraïne via Belarussisch grondgebied kan aanvallen (zoals aan het begin van de volledige oorlog, wat Lukashenko echter verzwijgt), is geen basis. Het Belarussische volk accepteert geen oorlog, dus ook die van Poetin niet.
Lukashenko zit langer aan de macht dan Poetin. Op 40-jarige leeftijd kreeg hij in 1994 bij de enige vrije presidentsverkiezing die Belarus heeft gekend 80 procent van de stemmen. Van die eerdere populariteit is al lang niets meer over. Zijn regime wordt alleen nog in stand gehouden door het geweld van de militia en Vladimir Poetin. Had Poetin op het hoogtepunt van de massamanifestaties tegen Lukashenko in de zomer van 2020 niet duidelijk gemaakt dat Rusland hem indien nodig met geweld zou verdedigen, dan had Lukashenko zich nauwelijks kunnen handhaven.
Maar hoewel hij politiek en economisch van Poetin afhankelijk is, is Lukashenko voor het Kremlin een moeilijke partner. Zijn macht verdedigt hij ook tegen Moskous ambities – alleen niet met geweld, maar met boerencalculatie. Sinds Donald Trump in de Verenigde Staten aan de macht is, heeft hij het spel dat hij al in eerdere jaren met succes speelde, weer opgepakt: kleine toegevingen aan het Westen doen om daarmee speelruimte tegenover Rusland uit te onderhandelen. En hij had succes: als tegenprestatie voor de vrijlating van politieke gevangenen naar ballingschap hebben de Verenigde Staten enkele pijnlijke economische sancties tegen Belarus opgeheven.
