Afrika en Caribisch gebied eisen formele excuses en schadevergoeding voor slavernij

Afrikaanse en Caribische landen hebben een formele excuses en schadevergoeding geëist van landen die baat hebben gehad bij de transatlantische slavenhandel.

De eis komt aan het einde van een driedaagse conferentie in Ghana die gericht was op het bevorderen van herstelrecht.

Dit volgt op een historische VN-resolutie van maart die de transatlantische slavernij erkende als de "ergste misdaad tegen de mensheid" en VN-lidstaten oproept een schadevergoedingsfonds bij te dragen.

Tussen 12 en 15 miljoen Afrikaanse mannen, vrouwen en kinderen werden van de 15e tot 19e eeuw gevangen genomen en naar Amerika gevoerd om daar als slaven te werken.

Een 19-puntenplan voor schadevergoeding is aangenomen als onderdeel van de "Next Steps"-conferentie in de Ghanaese hoofdstad Accra.

Het plan roept op tot uitgebreide schuldverlichting, teruggave van geroofde culturele goederen en de oprichting van een wereldwijd schadevergoedingsfonds, hoewel geen specifiek bedrag werd genoemd. Het behandelt ook de onevenredige impact van slavernij op Afrikaanse vrouwen en meisjes.

De conferentieleiders riepen landen die eerder betrokken waren bij de slavenhandel ook op hun "volledige, formele en onvoorwaardelijke excuses" aan te bieden.

De president van Ghana, John Dramani Mahama, zei tegen deelnemers: "De geschiedenis vraagt ons niet schuld te erven, maar verantwoordelijkheid."

Frans president Emmanuel Macron gaf ook een virtuele toespraak op de conferentie, waar hij erkende dat geslaven mensen "ontmenselijkt en behandeld werden als waren".

Hij waarschuwde echter tegen het reduceren van schadevergoeding voor slavernij tot alleen financiële compensatie en zei dat die niet moeten worden gezien als een "cheque om het verhaal af te sluiten".

De stemming in de VN-Algemene Vergadering vond in maart plaats, met 123 stemmen voor en drie tegen - de Verenigde Staten, Israël en Argentinië - het verklaren van de transatlantische slavernij tot misdaad tegen de mensheid.

52 landen, onder wie het Verenigd Koninkrijk en EU-lidstaten, onthielden zich van stemming.

In tegenstelling tot VN-Veiligheidsraadresoluties zijn die van de Algemene Vergadering niet juridisch bindend.

Het Verenigd Koninkrijk heeft al lang oproepen voor schadevergoeding afgewezen, stellende dat de huidige instellingen niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor vroegere onrechtvaardigheid.

"Geen enkele reeks van misdaden zou meer of minder significant moeten worden geacht dan een ander," zei James Kariuki, Britse ambassadeur bij de VN, destijds.

De Amerikaanse ambassadeur bij de VN sloot hierop aan en zei dat zijn land "geen wettelijk recht op schadevergoeding erkent voor historische onrechtvaardigheid die destijds niet illegaal was onder internationaal recht".

Hij voegde toe dat de VN-resolutie onduidelijk is over "wie de ontvangers van 'herstelrecht' zouden zijn".

Geen land heeft ooit schadevergoeding betaald aan nakomelingen van geslaven Afrikanen of getroffen Afrikaanse, Caribische en Latijns-Amerikaanse naties.

De meeste schadevergoeding die door regeringen is betaald, bestond in de 19e eeuw uit compensatie voor slaveneigenaren, niet voor degenen die geslaven waren.

Dat geldt ook voor het Verenigd Koninkrijk - in de jaren 1830, na de afschaffing van slavernij, betaalde het land eigenaren het equivalent van meer dan 21 miljard dollar (16 miljard pond) in hedendaagse geld.