Verdeeldheid in EU over Costa als afzant naar Moskou

BRUSSEL – Europa splitst zich over de dialoog met Moskou. Het initiatief van de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, om een communicatiekanaal met het Kremlin te openen, heeft tot verontwaardiging geleid bij Frankrijk, Duitsland, Nederland, Denemarken en de Baltische staten. Deze irritatie werd al vorige donderdag uitgesproken en kwam gisteren openbaar naar voren na afloop van de Europese Raad. Het conflict ontstaat op het moment dat Trump een nieuw bericht aan de geallieerden lanceert: "Als Rusland in de G8 zat, zou de oorlog niet hebben plaatsgevonden".

"De Europeanen zijn geen mediators," zei de Franse president Emmanuel Macron. "We staan aan de zijde van Oekraïne. Op het moment dat onderhandelingen zullen plaatsvinden, moeten Europeanen aan tafel zitten omdat het in het belang van Europa is." Voor de bewoner van het Élysée geldt dat "president Costa, als zijn bevoegdheden worden bepaald, een rol zal hebben. Desondanks zullen ook de lidstaten hun rol hebben." Het probleem is precies dit. Parijs, samen met Berlijn en Londen, de zogenaamde E3, willen hun leidende rol in confrontaties met Poetin niet opgeven. Dit is het tegengestelde doel van Italië, Polen, Spanje en het voorzitterschap van de Commissie.

"Wie namens Europa zal spreken – dit kan niet nu al besloten worden," zei de Duitse bondskanselier Merz. "Eerst moeten we het eens zijn over de inhoud, daarna verduidelijken we de formaten. Één ding is zeker: er zal geen mediator zijn die namens Oekraïne onderhandelt. Oekraïne zal voor zichzelf spreken." De Duitse leider stelde vast dat het 'E3'-format door Zelensky was gevraagd en "ook een zekere logica heeft: Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk zijn grote Europese staten en zijn degenen die in aanzienlijke mate bijdragen aan militaire steun voor Oekraïne." Daarna, natuurlijk, voegde hij toe, "betrekken we altijd ook Italië, Polen en andere EU-lidstaten erbij."

Woorden die Costa tot antwoord dwongen. "De EU – stelde hij duidelijk – heeft niet de bedoeling mediator te zijn, we waren en zijn aan de zijde van Oekraïne." De voorzitter van de Europese Raad beperkte zijn initiatief daarom tot de mogelijkheid "rechtstreekse berichten naar Rusland te sturen. Ik zie geen tegenspraak, we zijn complementair," maar met het besef dat "het Europese belang door Europese instellingen overeenkomstig het EU-verdrag moet worden verdedigd." Woorden die de interne verdeeldheid bevestigen. De voorzitter van de Commissie, Ursula von der Leyen, stelde zich aan de zijde van Costa: "Vroeg of laat zal Rusland aan tafel moeten gaan zitten voor onderhandelingen, en wanneer dat moment aanbreekt, zullen we een eensluidend Europees bericht nodig hebben." Deze lijn werd ondersteund door de Belgische premier De Wever, zodat hij zich aan de zijlijn van de top tot de raadsvoorzitter wendde: "Ik sprak over jou, ik zei dat je de enige bent die ons kan vertegenwoordigen. En dat we je naar Moskou sturen." Het antwoord, grappend: "Waarom wil je me niet in Brussel hebben?".