Oekraïne en Moldavië starten concrete EU-toetredingsonderhandelingen
De EU-buitenlandse ministers hebben maandag in Luxemburg de onderhandelingen over EU-toetreding van Oekraïne en Moldavië formeel geopend. Dit markeert het begin van concrete gesprekken over het eerste themacluster, gericht op rechtsstaatlijkheid en grondrechten.
Als "Megamontag voor het uitbreidingsproces" beschreef EU-commissaris Marta Kos het moment. 's Avonds openden de buitenlandse ministers van de lidstaten in Luxemburg de onderhandelingen over het themacluster grondrechten en rechtsstaatlijkheid voor Oekraïne en Moldavië. Dit eerste themacluster markeert het begin van concrete EU-toetredingsonderhandelingen – een stap waar beide landen lange op hebben gewacht.
Hoewel de onderhandelingen al twee jaar eerder formeel waren geopend, ging het daarbij alleen om een controle door de EU-Commissie van de mate waarin beide landen nog Europees recht moeten implementeren. Alles verder was door de Hongaarse regering onder premier Viktor Orbán geblokkeerd.
Vorige vrijdag beëindigde de nieuwe regering van Péter Magyar deze blokkering nadat zij zich met Kiev had bereikt over rechten en garanties voor de Hongaarse minderheid in de regio Transkarpatië. Dit betreft het openbaar bestuur, onderwijs, cultuur en het gebruik van openbare symbolen, aldus de Hongaarse buitenlandse minister Anita Orbán – niet verwant aan de vorige minister-president – in Luxemburg.
De overeenkomstige stappen zijn verankerd in een EU-actieplan voor minderheidsrechten en maken nu deel uit van het onderhandelingsproces. "Hongarije gedraagt zich weer als een Europese staat," zei Orbán op haar eerste raadsvergadering op maandag – waarbij zij nationale belangen beschermt door onderhandelingen.
Kos verwacht dat in juli ook de overige vijf themaclusters kunnen worden geopend. Deze betreffen de interne markt, concurrentievermogen, de groene agenda, landbouw en buitenlandse betrekkingen. Het cluster grondrechten omvat vijf hoofdstukken over justitie en grondrechten, gemeenschappelijk EU-binnenlands beleid, openbare aanbestedingen, statistieken en financiële controle.
Het moet als eerste worden geopend en zal als laatste worden gesloten. Duitsland heeft zich al bereid verklaard de andere themaclusters ook te openen. Of alle lidstaten daaraan meewerken, is echter nog onduidelijk. Met name Frankrijk en Nederland zetten op de rem, aldus diplomaten. Zij zouden zich tot nu toe achter Hongarije hebben verscholen.
De EU-buitenlandse ministers maakten ook voortgang in kwesties met betrekking tot de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne. Zij bereikten overeenstemming over aanvullende sancties tegen Rusland. Dit gold enerzijds individuele sanctiebesluiten tegen 34 personen en 47 organisaties die de aanvalsoorlog ondersteunen. Anderzijds ging het om 54 aanvullende schepen van de schaduwvloot die het olieprijs-embargo omzeilen.
Maandag werd ook besproken over het volgende sanctiepakket dat de EU-Commissie vorige week had gepresenteerd. Volgens diplomaten bleek omstreden de eis om het olieprijs-plafond tot januari in te vriezen. Dit ligt sinds februari op 44 dollar per vat Russische ruwe olie. Eigenlijk zou het aanzienlijk moeten worden verhoogd, omdat de lidstaten destijds een dynamisch prijsplafond hadden ingesteld, dat altijd 15 procent onder de marktprijs voor Russische Uralolie moet liggen.
Dit bedraagt momenteel ongeveer 72 dollar, met name vanwege de situatie in de Straat van Hormuz. De Commissie wil echter voorkomen dat het Kremlin daaruit verdere winsten kan behalen. Terwijl Duitsland en veel andere staten dit voornemen ondersteunen, verzetten zich Griekenland, Malta en Cyprus – de drie landen met de grootste tankervloten.
