Zuid-Korea stelt nepnieuws voortaan duur: tot vijfvoudige schadevergoeding
Ook in het technologisch geavanceerde Zuid-Korea krijgen steeds meer mensen hun informatie via onlineportalen, waarvan de algoritmen vooral sensationele berichten benadrukken omdat deze aandacht trekken. Zuid-Koreanen berichten regelmatig dat hun ouders nieuws alleen nog via kanalen als YouTube krijgen.
Rechts- of linksextremistische samenzweringingstheorieën, evangelikale apocalyptische boodschappen of simpelweg onzin vindt steeds vaker ingang in Zuid-Koreaanse hoofden. Voor de stemming in het sowieso sterk gepolariseerde land is dit niet bevorderlijk.
Dinsdag trad in Zuid-Korea een herziene wet tegen nepnieuws in werking. Slachtoffers van nepnieuws kunnen van mediahuizen en winstgerichte content-eigenaren op sociale media met meer dan honderdduizend maandelijkse lezers voortaan schadevergoeding vorderen. En wel ter hoogte van vijf keer de werkelijk veroorzaakte schade.
De 'herziene wet op informatiediensten en communicatie' gaat echter pas van kracht wanneer 'winstgerichte informatieuitgevers' binnen drie maanden minstens drie keer valse of gemanipuleerde berichten hebben gepubliceerd en met deze inhoud inkomsten hebben behaald. Onlineplatforms met gemiddeld meer dan een miljoen dagelijkse bezoekers moeten voorts een procedure instellen voor het melden van haat en hetze en voor de omgang daarmee.
De wet definieert berichten als onwettig wanneer deze aanzetten tot geweld en discriminatie op grond van ras, regio, nationaliteit, geslacht en andere kenmerken. Iedereen kan de platformexploitanten ervan in kennis stellen, die daarop eerst zelf maatregelen moeten nemen. Over geschillen over verwijdering of mogelijke schadevergoeding beslist de rechtbank.
Als nepinformatie juridisch vastgesteld slechts in gevallen waar de verspreider weet dat deze valse of gemanipuleerde informatie is, dat hij met schadebedoeling of tot oneerlijk voordeel handelt en daarmee persoonlijkheids- of vermogensrechten of het algemeen belang schendt. Satire en parodie blijven daarvan buiten beschouwing.
Privégesprekken of chats op deze platforms vallen evenmin onder de nieuwe regels. Maar wanneer een informatieportal rechtskrachtige oordelen negeert en nepnieuws minstens twee keer verder verspreidt, kan het worden beboet met tot een miljard won. Dat is ruim 620.000 euro.
De regerende Democratische Partij had de wet in december met haar meerderheid in het parlement aangenomen. De conservatieve oppositie boycotte de stemming. Ook het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken kritiseerde de wet, niet in het minst met het oog op de belangen van Amerikaanse platforms als YouTube.
Tegenstanders van de wet vrezen een doodsteek voor politiek onwelkome meningen. Wat 'valse' of 'gemanipuleerde' informatie is, definieert de wet niet helder. De oppositiepartij Volkskracht en journalistenorganisaties betoogden dat onlineplatforms uit angst voor aansprakelijkheid berichten voorbarig zouden kunnen censureren.
Daarentegen verklaarde premier Han Seong-sook dinsdag in het kabinet dat haar regering 'vastberaden tegen kennelijk valse en verzonnen informatie en tegen onwettige handelingen zal optreden' — maar 'tegelijkertijd de vrijheid van meningsuiting bij legitieke kritiek en afwijkende standpunten garanderen'. Onlineportals waren een belangrijk onderdeel van de democratie, zei Han. Valse en gemanipuleerde berichten waren daar echter toegenomen.
Sommigen zien de wet in verband met de staat van beleg die voormalig president Yoon Suk-yeol in 2024 had afgekondigd. Yoon had de noodtoestand rechtvaardigd met nepnieuws over een vermeende invasie van Noord-Korea en vermeende
